PISA 2018: Waar staan we nu?

HET STANDPUNT VAN PEP OVER HET PISA ONDERZOEK VAN 2018

Onderwijs draagt bij aan de intellectuele ontwikkeling van jongeren. Het brengt maatschappelijke en culturele waarden over en stoomt jongeren klaar om te participeren op de arbeidsmarkt. Hoewel de kwaliteit van het Vlaams onderwijs aan de internationale top wordt geplaatst door de diversiteitsbarometer Onderwijs van Unia (2018), scoort Vlaanderen slecht wanneer het aankomt op onderwijsgelijkheid in de OESO-landen (PISA 2015).

Leerlingen uit kansengroepen worden hierdoor het vaakst getroffen. Ze doen vaker een jaar over, zijn minder aanwezig in onderwijsvormen die voorbereiden op het hoger onderwijs, stromen vaker uit zonder diploma secundair onderwijs en vatten minder vaak een studie aan in het hoger onderwijs. Deze observaties en de resultaten van het PISA onderzoek in 2015 bewogen ons om PEP! – Positive Education Psychology op te richten en blijven tot op heden de grootste drijfkracht achter de werking van onze organisatie.

Het PISA onderzoek is een studie die om de drie jaar de kennis en vaardigheden van leerlingen in kaart brengt. Wereldwijd worden vijftienjarigen getest of zij de essentiële vaardigheden bezitten om de maatschappelijke uitdagingen van de toekomst aan te kunnen en dit specifiek voor de domeinen leesvaardigheid, wiskundige en wetenschappelijke geletterdheid.

De resultaten van het PISA onderzoek in 2018 tonen wederom aan dat het niveau van de jongeren en de kwaliteit van ons onderwijssysteem de negatieve trend van 2015 verder zet over alle domeinen heen. Spijtig genoeg verklaart de socio-economische situatie van de leerlingen 17% van de verschillen in leesscores. Ook indien de thuistaal een ander is dan het Nederlands presteren leerlingen gemiddeld lager.

Toch zijn deze resultaten geen verrassing. Een studie die elke drie jaar plaatsvindt, kan de impact van de vorige legislaturen niet volledig meten. PEP! betreurt dan ook dat het beleid drastische beslissingen neemt en geen tijd geeft aan lopende zaken om het voordeel ervan te bewijzen. Onderwijs is nu eenmaal een complex beleidsaspect en een nog complexer systeem binnen de gehele samenleving. Het beleid moet zichzelf niet verliezen in snelle acties en korte termijn oplossingen, maar net op zoek gaan naar duurzame oplossingen, lange termijn visies en strategieën die de complexiteit van het onderwijssysteem in acht neemt waarbij de resultaten van het PISA-onderzoek een middel is, en niet een doel op zich.

De focus van ons beleid ligt momenteel volledig op het beheersen van het Nederlands en wordt bestempeld als de beste, en enige, oplossing om de lage (lees)scores van de Vlaamse jongeren te verbeteren. Hoewel PEP! het belang van de beheersing van het Nederlands erkent, moet de impact ervan op de scores van jongeren uit kansengroepen en het gehele onderwijssysteem van Vlaanderen toch worden genuanceerd.  

Het onderwijs verengen tot één taal zal contraproductief werken. Verschillende wetenschappelijke onderzoeken beschrijven net dat meertaligheid op school een positief effect heeft op het schoolse welbevinden en het zelfvertrouwen van leerlingen. Wanneer de thuistaal van een leerling op school positief wordt benaderd, leidt dit ook tot betere schoolprestaties over de hele lijn. Is het niet de bedoeling om onze Vlaamse leerlingen te vormen tot kritische wereldburgers die zichzelf sterk kunnen uitdrukken in zoveel mogelijk andere talen, of ze dat nu op school of thuis leerden?

Een grootschalig onderzoek van de KU Leuven (Meeussen) toont aan dat scholen die bewust omgaan met culturele verschillen er beter in slagen om de etnische prestatiekloof tussen leerlingen met en zonder migratieachtergrond te verkleinen. Wanneer multiculturaliteit, en diversiteit in zijn geheel, positief wordt benaderd en prominent ingebed in het onderwijscurriculum, dan neemt de sociale samenhang én de prestaties van de leerlingen aanzienlijk toe. PEP! roept scholen op om constructief werk te maken van een multicultureel beleid. Een belangrijk stap hierin is ook het erkennen van de onderwijsbias die leeft in het onderwijssysteem van Vlaanderen. 

Het komt erop neer dat het onderwijs van Vlaanderen kiest voor inclusie en streeft naar correcte representatie van alle jongeren. Investeren in ondersteunende rolmodellen voor de klas is een prominent aspect hierin. Het PISA-onderzoek van 2018 geeft aan dat 55% van de Vlaamse jongeren vindt dat de leerkracht hen niet genoeg ondersteunt. We mogen niet vergeten dat leerkrachten de kwaliteit van het onderwijs mee bepalen en bewaken. Enerzijds zal herkenbaarheid in de persoon vooraan de klas – iets dat niet mag worden onderschat – het welbevinden van de jongeren verbeteren, alsook hun motivatie om te presteren op de schoolbanken. Momenteel weerspiegelt het lerarenkorps onze diverse maatschappij niet. Anderzijds moet het beleid nog meer inzetten op de professionalisering van het beroep an sich. Het lerarentekort verschuift de focus naar het snel vinden van werkkrachten, maar het beleid moet ook werk maken van het opwaarderen van het beroep. In die opdracht mag er zeker niet vergeten worden dat het hoger onderwijs ook vakbekwame leerkrachten moet leveren. PEP! definieert leerkrachten als gepassioneerde individuen die zichzelf vakexpert durven noemen met de nodige didactische skills om met de ruime superdiversiteit van onze samenleving om te gaan en de brede leefwereld van alle Vlaamse jongeren feilloos kunnen verwerken in hun leerinhouden.

Verder benadrukt PEP! dat verschillende factoren maken dat jongeren uit kansengroepen minder goed presteren. Het beleid moet inzien dat het PISA onderzoek enkel een beeld schept over het dalende niveau dat Vlaamse jongeren behalen waaruit vervolgens kan worden afgeleid dat de kwaliteit van ons onderwijs niet op niveau is. Hiertegenover plaatst het beleid het probleem bij de Vlaamse jongeren die niet genoeg de Nederlandse taal beheersen, en durft het nog steeds niet de hand in eigen boezem steken.

Met PEP! willen we graag deel uitmaken van de oplossing. Met onze projecten willen we ervoor zorgen dat jongeren de beste versie van zichzelf kunnen worden. Onze rolmodellen binnen het coaching project zorgen voor de nodige inspiratie en motivatie. En met onze bijlessen doen we aan kennisondersteuning door op een innovatieve manier in te zetten op peer 2 peer tutoring. 

Tot slot adviseren we het beleid om te blijven investeren in beter onderwijs voor alle jongeren en rekening te houden met representatie voor de klas, het belang van multiculturalisme, meertaligheid en een rechtvaardig onderwijs systeem. De rol van het middenlveld en organisaties zoals PEP is essentieel om het beleid hierin te ondersteunen en te challengen om hun ambities waar te maken wat betreft “excellent” onderwijs voor iedereen![

Rihab Hajjaji
No Comments

Sorry, the comment form is closed at this time.